निश्चल तामाङ
काठमाडौं । नेपालको पछिल्लो राजनीतिक नतिजाले एउटा स्पष्ट सन्देश दिएको छ-जनता अब पुराना दलहरूको ‘सिन्डिकेट’ बाट मुक्त हुन चाहन्छन्। १८२ सिटसहित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) इतिहासकै शक्तिशाली शक्तिको रूपमा उदाएको छ। यद्यपि, गणितीय रूपमा सरकार बनाउन रास्वपा एक्लै सक्षम भए पनि, संविधान संशोधन र मुलुकको शासकीय स्वरूप फेर्नका लागि श्रम संस्कृति पार्टीसँगको सहकार्य नै रास्वपाको लागि सबैभन्दा उपयुक्त र रणनीतिक कदम हुनेछ।
१.संविधान संशोधनको ‘म्याजिक नम्बर’ र नैतिक वैधता
संविधानको धारा २७४ अनुसार संशोधनका लागि दुई-तिहाइ (१८४ सिट) अनिवार्य छ। रास्वपा एक्लैसँग १८२ सिट हुँदा प्राविधिक रूपमा २ सिटको अभाव खट्किन्छ। यस्तो अवस्थामा ७ सिट भएको श्रम संस्कृति पार्टीसँगको एकताले कुल १८९ सिट पुर्याउँछ। यो संख्याले रास्वपालाई कुनै पनि पुराना दलको ‘बार्गेनिङ’ वा ‘ब्ल्याकमेलिङ’ बाट पूर्ण रूपमा मुक्त राख्दै स्वतन्त्र रूपमा संविधान संशोधन गर्ने अधिकार दिन्छ।
२.प्रशासनिक ढाँचा र शासकीय स्वरूपमा आमूल परिवर्तनबालेन शाह र हर्क साम्पाङ दुवैले वर्तमान खर्चिलो र भद्दा प्रशासनिक ढाँचा (विशेष गरी प्रदेश संरचना) माथि प्रश्न उठाउँदै आएका छन्। रास्वपा र श्रम संस्कृति मिल्दा निम्न दुई मुख्य परिवर्तन सम्भव देखिन्छन्:
प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी: संसदमा हुने अस्वस्थ खेल रोक्न र राजनीतिक स्थिरताका लागि प्रत्यक्ष निर्वाचित प्रधानमन्त्री वा राष्ट्रपतिको व्यवस्था गर्न यो १८९ सिटको शक्ति पर्याप्त छ।
प्रशासनिक पुनर्संरचना: सात प्रदेशको सट्टा अधिकार सम्पन्न स्थानीय तह र छिटोछरितो केन्द्र सरकारको मोडलमा जान श्रम संस्कृतिको “ग्राउन्ड लेवल” अनुभव र रास्वपाको “डिजिटल गभर्नेन्स” को मेल उत्तम हुनेछ।
३.’कामको संस्कृति’ र ‘नीतिको शुद्धता’ को संयोजन
रास्वपासँग नीति निर्माण गर्ने र प्रविधिलाई बुझ्ने सहरिया जनशक्ति छ भने श्रम संस्कृतिसँग भुइँतहका मानिसलाई श्रम र उत्पादनमा जोड्ने अचूक कला छ। यी दुईको मिलनले सरकारलाई केवल ‘पेपर वर्क’ मा मात्र सीमित नराखी, विकासलाई सिधै जनताको आँगनसम्म पुर्याउनेछ।
“सत्ता टिकाउन पुराना दलको वैशाखी टेक्नुभन्दा, एजेन्डा मिल्ने नयाँ शक्तिसँगै २/३ को सरकार बनाउनु रास्वपाको लागि दीर्घकालीन हितमा हुनेछ।”
४.सुझाव: किन नयाँ पार्टीसँगै सहकार्य?
एजेन्डाको समानता: दुवै पार्टी सुशासन, भ्रष्टाचार नियन्त्रण र युवा स्वरोजगारका लागि प्रतिबद्ध छन्।
भविष्यको सुरक्षा: साना तर इमानदार शक्तिलाई साथमा लिँदा रास्वपाको ‘इमेज’ अझै उँचो हुनेछ र २०८४ पछि पनि एउटा बलियो ‘अल्टरनेटिभ ब्लक’ कायम रहनेछ।
पुरानाको अवरोध अन्त्य: संविधान संशोधन गर्दा पुराना दलहरूले अवरोध सिर्जना गर्न सक्छन्। यस्तोमा नयाँ शक्तिहरूको बलियो एकताले जनमतलाई पनि सडकमा उतार्न सक्छ।
निष्कर्ष
रास्वपाका लागि १८२ सिटको अहंकार भन्दा १८९ सिटको एकता ठूलो हुनुपर्छ। श्रम संस्कृति पार्टीलाई सरकारमा सँगै लैजाँदा यसले नेपालको राजनीतिमा नयाँ र इमानदारहरूको एउटा ढिक्का तयार भएको सन्देश दिन्छ। यो सहकार्यले नै बालेनको भिजन र हर्कको श्रमलाई एकीकृत गर्दै नेपाललाई वास्तविक समृद्धिको बाटोमा डोर्याउनेछ।
निश्चल तामाङ
